zaterdag 21 november 2026

Acht boeken van Jan Wolkers

Door Jan Wolkers aangeschafte boeken – signatuur 29 D 13 t/m 29 D 20.

Helemaal aan de andere kant van het magazijn dan waar die typemachine staat en ook nog een etage hoger, op de min-1, staan acht boeken van Jan Wolkers. Boeken die hij heeft aangeschaft tussen 1943 en 1948. Normaal gesproken worden boeken in het magazijn van de Leidse universiteitsbibliotheek 'op hoogte' geplaatst. Boeken tot 20 centimeter gaan op planken tot 20 centimeter, boeken tot 21 centimeter op planken tot 21 centimeter, enz. Dat is om de ruimte zo optimaal mogelijk te benutten.* Maar voor deze boeken is een uitzondering gemaakt. Ze moeten bij elkaar blijven. Omdat ze van de schrijver zijn. Hoogte telt dan niet. Waarom het er maar acht zijn die hier staan, snap ik niet. Acht boeken, uit die wellicht reusachtige verzameling uit de nalatenschap van Jan Wolkers. Ze moeten in ieder geval bewaard blijven. Want als je schrijver bent, wordt alles wat je aanraakt of verzamelt in het leven bijzonder, ook van voor de tijd dat je de pen, of schrijfmachine, ter hand neemt. 

Dat de boeken van Jan Wolkers zijn, weten we omdat hij zijn naam erin geschreven heeft. Dat alleen al maakt ze bijzonder. Soms heeft hij erbij gezet wanneer hij een boek gekocht heeft. Zoals bij de twee deeltjes van Rainer Maria Rilke die ertussen staan, Das Stundenbuch (sign. 29 D 18) en Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge (sign. 29 D 19), die hij 'Kerstfeest 1948' heeft verworven (of cadeau gekregen).


En waar. Zoals bij het dikke boek dat ertussen staat, Lampas, sive Fax artium liberalium, hoc est, Thesaurus criticus ('Lamp, oftewel fakkel van de vrije kunsten, dat wil zeggen, kritische schatkamer'), samengesteld door Janus Gruterus (Jan Gruter, 1560-1627) (sign. 29 D 16), een meerdelig humanistisch naslagwerk over theologie, rechtsgeleerdheid, geneeskunde, filosofie, retorica, geschiedenis, dichtkunst en grammatica. Dat hij op 28 maart 1945 heeft aangeschaft bij de boekenstal op de Korenbrug te Leiden. Wolkers is dan 19 jaar, zien we. Want hij zet er ook zijn geboortedatum bij, 26 oktober 1925, en het adres waar hij woont, Deutzstraat 7, Oegstgeest. Dat is in een zijstraat van de Geversstraat, waar zijn vader een winkel in delicatessen en koloniale waren had, weten we uit zijn boek Terug naar Oegstgeest (1965). 28 maart 1945 is op een woensdag, zie ik in de eeuwigdurende kalender, het is de dag dat de geallieerden door Twente trekken en Enschede en Hengelo bevrijden.


De aantekeningen zijn interessant als je onderzoek doet naar de handel en wandel van de schrijver, zijn interessegebieden, of waar tweedehands boekenstalletjes en boekwinkels gevestigd waren in het Leiden van de jaren veertig van de vorige eeuw. Of als er een stukje over wil schrijven op je blog. Het is een zwerftocht door de geschiedenis, die op die manier heel dicht bij komt.

Drie keer Paulus Borgé, en dan Jan Hendrik Wolkers Jr.
Klik op het plaatje voor een vergroting.

Een ander boek dat ertussen staat, links van het dikke boek, met signatuur 29 D 15, lijkt bij eerste beschouwing al door heel veel handen te zijn gegaan. Vier keer lezen we 'Beho(o)rende aan' met daarna een naam. Dit is echt wel een tweedehands, of zelfs vierdehands boek, denk je in alle vluchtigheid. Maar kijk je wat beter, dan zie je dat het bij de eerste drie namen telkens om dezelfde persoon blijkt te gaan: P. Borgé. Het is net of hij het boek al die keren opnieuw heeft aangeschaft, verkocht of kwijtgeraakt, en dan weer opnieuw aangeschaft. Niemand die dat gelooft. Maar laten we de krulletters maar eens ontcijferen:

Behorende aan Paulus Borgé, sergeant bij het eerste regiment, eerste Battaillon, tweede Compagnie te IJarmouth den 1ste februarij 1814, Engeland

Behoorende aan P. Borgé, sergeant bij het eerste Regement, tweede Battaillon, tweede Compagnie, gekreegen

Behoorende aan P. Borgé, sergt bij het tiende Battaillon Infanterie van Ligne, staande bij de tweede Flankeur Compagnie, zijnde in het Guarnisoen te Steenbergen, logeerende bij I. Otjes in de Blauwstraat, wijk A. In Steenbergen gekomen den 10de Maij 1814 

En tussendoor is P. Borgé ook nog

Gelogeerd te Steenbergen bij J. Leonteaud, koopman in laaken en linnen op de [uitgewist]

Wat is dit voor schrijfoefening, kun je je afvragen. Was er papierschaarste in 1814 dat deze sergeant de eerste bladzijden (schutbladen) van een kostbaar boek gebruikt om zijn naam er drie keer in te zetten? Slechts één keer zien we dat hij van legeronderdeel wisselt. Dat is wanneer hij voor de derde keer zijn naam in het boek zet. Maar waarom? Eén keer je naam en dan de legeronderdelen waarbij je gediend hebt, zou toch voldoende moeten zijn? Ook Wolkers zal zich erover verwonderd hebben wat hier gebeurd is en gedacht hebben: wat die sergeant kan, kan ik ook. Laat ik op de weinige ruimte die er nog rest in eenzelfde soort krullerig handschrift ook nog maar eens mijn naam eronder zetten, met mijn 'rang' erbij, te weten leerling op de Leidse schilder- en tekenacademie Ars Amulae Naturae:

Behorende aan: Jan Hendrik Wolkers Jr. (Gekocht de 3e December 1944, in de St. Jorissteeg, in een  winkel van 2e hands goederen, te Leiden.) Deutzstraat 7, Oegstgeest. Leerling v.d. Leidse schilder- 
en tekenacademie "Ars Amulae Naturae"

En dat klopt. Volgens de biografie van Murk Salverda en Erna Staal (Tijd bestaat niet. Leven en werk van Jan Wolkers, 1996, p. 146) volgde Wolkers van april 1943 tot november 1944 lessen aan genoemde instelling, wat dan volgens de aantekening in het boek ook in december nog het geval was. 

Wie die sergeant is, lezen we in het Stamboek bataljon Infanterie van Linie nr. 2.** Onder nummer 1356 vinden we een Paulus Andreas Borgé, geboren 30 november 1792 in Maastricht en daar ook zijn verdere leven woonachtig. Op 6 januari 1807 kwam hij als korporaal bij het 1e bataljon Mineurs, waarna hij op 6 juni 1809 fourier werd. Op 11 mei 1811 werd hij door de Engelsen krijgsgevangen genomen en uit de krijgsgevangenschap ontslagen op 1 januari 1814 waarna hij als sergeant in dienst kwam bij het bataljon Infanterie van Linie nr. 10. Op 28 november 1814 ging hij uit dienst waarna hij op 6 februari nog een overstap maakte naar de 2e compagnie van het Korps Mineurs en Sappeurs. Op 31 oktober 1820 verliet hij de dienst voorgoed en was werkzaam als ambtenaar der stedelijke belastingen te Maastricht, waar hij op 2 augustus 1875 overleed.

Het Stamboek maakt duidelijk waarom P. Borgé in Engeland was? Zoals hij schrijft bij zijn eerste naamsvermelding op de schutbladen. Het is de tijd van zijn krijgsgevangenschap. Dit klopt met wat we weten uit de vaderlandse geschiedenis. In en vlak voor 1814 zaten er duizenden Nederlandse soldaten en zeelieden als krijgsgevangene in Engeland. Dit was het gevolg van de Bataafs-Franse tijd, waarin Nederland (eerst als de Bataafse Republiek, daarna als het Koninkrijk Holland en vervolgens als onderdeel van het Franse Keizerrijk) een bondgenoot of deel van Frankrijk was en dus in oorlog verkeerde met Groot-Brittannië.


Het boek waarvan de schutbladen zijn volgeschreven is Het Nieuwe Testament, ofte alle boeken des Nieuwen Verbonts onses Heeren Jesu Christi. Door last van de Hoogh-Mog. Heeren Staten Generael der Vereenigde Nederlanden, en volgens 't besluyt van de Synode Nationael, gehouden tot Dordrecht in de jaren 1618 ende 1619, uit de oorspronckelicke Griecksche tale in onse Nederlantsche getrouwelick oversett. Gedrukt by Hamblin en Seyfang, Queen-street, Cheapside, te Londen. 1812. Oftewel de Statenvertaling van het Nieuwe Testament.

Borgé zal het boek tijdens zijn krijgsgevangenschap in Engeland op de kop getikt hebben, en hij kon het lezen. De tekst was Nederlandstalig en was in Londen gedrukt. Hoe het met de distributie vanuit Londen gegaan is, weet ik niet, maar de eigenaar zal het met zich meegenomen hebben naar Nederland toen hij op 1 januari 1814 uit de krijgsgevangenschap ontslagen werd en op 10 mei 1814 in Steenbergen gelegerd werd. En daarna mee naar Maastricht genomen hebben waar het nog tijdens of na zijn leven in het tweedehands (boeken)circuit terecht is gekomen, tot Wolkers het aantrof in de 'winkel van 2e hands goederen' in de St. Jorissteeg te Leiden, Wolkers van wie bekend is dat hij een grote Bijbelkennis bezat.

De overige boeken in dit langzamerhand toch wel interessant wordende rijtje zijn:

Sign. 29 D 13: E. du Perron, Cahiers van een lezer, gevolgd door Uren met Dirk Coster. 's-Gravenhage, 1946. Aangeschaft door Jan Wolkers in 1946,

Sign. 29 D 14: J.A.N. Knuttel, met medew. van J.W. Verkruisen, Ridderverhalen uit de Middeleeuwen I. Frankische romans. Amsterdam, 1940. Aangeschaft door Jan Wolkers in 1946.

Sign. 29 D 17: Rainer Maria Rilke, Het landschap. Vertaald door A.A.M.S. 's-Gravenhage, 1944. Aangeschaft door Jan Wolkers in 1946.

Sign. 29 D 20: Auguste Bréal, Rembrandt. A critical essay. Londen - New York, 1902. Aangeschaft door Jan Wolkers in 'october 1943'.

Wie weet vindt iemand nog tijd aan deze slechts acht boeken uit de verzameling van Jan Wolkers een vervolgonderzoek aan te wijden.

* De ruimte is twee voetbalvelden groot, twee voetbalvelden op elkaar gestapeld, daar aan de Witte Singel. Onder de grond.
** Het stamboek is online in te zien onder inv.nr. 2.13.09 van het Nationaal Archief (nationaalarchief.nl) maar slecht leesbaar. Daarom maak ik vooral gebruik van tekst en aanvullingen die Marc Geerdink-Schaftenaar hiervan gemaakt heeft.

donderdag 12 november 2026

De typemachine van Jan Wolkers

 

Dit is de typemachine van Jan Wolkers. Zijn eerste.* Waarop hij zijn legendarische vroege werken schreef: Serpentina's petticoat (1961), Kort Amerikaans (1962), Een roos van vlees (1963) en Terug naar Oegstgeest (1965). Op lange rollen papier. Dan kon hij doortikken.

Vandaag heb ik er foto's van gemaakt, met toestemming van de conservator. En heb ik de machine aangeraakt. Anders kon ik er geen foto's van maken. Vooruit, ook even de spatiebalk bewogen, herhalend, tot de ping! Die wilde ik horen. Horen wat Wolkers hoorde, aan het eind van iedere regel, al die regels, op die rollen papier. Dat belletje.**

Wolkers typte in hoog tempo, met tien vingers blind. Dat had hij geleerd bij Instituut Pont aan de Breestraat 89a in Leiden.*** Dat hij met tien vingers typte betekent dat hij de spatiebalk met zijn duimen bediende. En dat hij vijf keer zo snel kon typen als iemand die het met twee wijsvingers deed.

De typemachine staat in het magazijn van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Het is een draagbare (portable) Olivetti Lettera 22. Wolkers kocht de machine in 1957,**** toen hij een Franse beurs kreeg en naar Parijs vertrok om bij de beeldhouwer Ossip Zadkine te studeren.

* In totaal versleet de schrijver vier schrijfmachines.
** Voor hen die geen typemachine hebben meegemaakt: het belletje klinkt als waarschuwing als de wagen – volgens Van Dale 'het bovenste, zich bij het schrijven verplaatsende deel van een schrijfmachine' – door het typen (en spatiëren) helemaal naar links is gegaan, zodat je weet dat je aan het einde van een regel bent. Aan de linkerkant van de wagen zit een hendel. Daarmee breng je de wagen terug naar rechts. De haal aan de hendel zorgt er tegelijkertijd voor dat je aan de linkerkant van het ingedraaide vel papier op het begin van de volgende, nog te typen regel komt, op de regelafstand die je van tevoren hebt ingesteld. Ook de kantlijn is van tevoren ingesteld. De regelafstanden op een typemachine zijn 1, 1,5 en 2. Om een regel over te slaan haal je de hendel nog een keer over. Dat noem je een regel overhalen.
*** Hij begon er op 16-jarige leeftijd mee in de lente van 1941 en haalde in 1943 in de tijd dat hij ondergedoken was zijn typediploma. Instituut Pont was waar nu boekhandel Kooyker is gevestigd. In een interview met Jan Brokken (Schrijven, 1980, pp. 36-37) vertelt Wolkers over het instituut en de voordelen van het schrijven met een typemachine:

'Zo'n strakke gele gevel die naar voren kwam, dat was modern in die jaren. Een stukje Amerika in de Breestraat. Als je langs Pont liep, hoorde je door de open ramen dat mooie melodieuze typen. Iemand die met tien vingers typt, brengt een prachtig geluid voort. Het doet je eerder denken aan het ruisen van de zee, dan aan de herrie van een verkeersweg. Wij leerden ritmisch typen op muziek van Victor Sylvester. Tussen de tafels door liep juffrouw Janssen, een mooie volslanke vrouw met blond opgestoken haar, een Zweeds type, een beetje Bergman-achtig. Zij keek over je schouder mee en ondertussen kwamen de Duitse soldaten langs. Het geruis van de typemachines werd onderbroken door het harde tikken van de laarzen op de straatstenen. 
    Als je typte mocht je niet naar je vingers kijken, maar dat was voor mij geen probleem. Ik zat naast een roodharig meisje met een prachtig stel borsten en gedurende het tikken keek ik zo nu en dan naar die licht trillende tieten. Ik heb dus geleerd alleen naar mijn tekst te kijken.
    Ik wil niet zeggen dat je op een schrijfmachine het beste schrijft. Er zijn prachtige boeken op de machine geschreven, en er zijn prachtige boeken met de pen geschreven, kijk maar naar het mooie regelmatige handschrift van de Max Havelaar. Zoveel schrijvers als er zijn, zoveel manieren. Deze manier hoort bij mij.
    Ik kan niet met de pen schrijven, dat komt door mijn tweeledige aanleg – beeldende kunst en schrijven. Zodra ik een pen in mijn hand heb, ga ik tekenen. Met een pen kan je een krullentrekker worden, en dat is gevaarlijk voor het schrijven. Het grote voordeel van de machine is, dat het schrift het dichtst bij het eindprodukt staat: het boek. Schrijven is in de eerste plaats lezen. Als ik typ, lees ik. Dan zie ik de tekst heel duidelijk voor me, ook typografisch. Zelfs de kaarthouder, dat ijzeren driehoekje, heb ik van mijn machine laten weghalen, omdat het het lezen bemoeilijkte.
    Ik concentreer me op de herbeleving van datgene wat ik schrijf. Het schrijven met de pen zou me storen, je ziet dan steeds zo'n rare papegaaiebek naast je, want dat is zo'n hand met een pen erin; een papegaaiebek met een onzindelijk staafje erin waar iets uitvloeit. Het schrijven met de pen kan tot vele gevaren leiden. Je zit te dicht op het papier. Er is geen afstand. Schrijf je op de machine, dan ben je minder snel geneigd de emoties van een padvinder wiens tent in brand staat op het papier te zetten.
    Een schrijver moet, vind ik, ijs in zijn kop hebben. De schrijver die met rooie wangen en zweetdruppels op het voorhoofd de ene na de andere zin op het papier dondert, wantrouw ik.'

 

**** Op 1 februari van dat jaar in de Utrechtsestraat in Amsterdam. De door Marcello Nizzoli en Giuseppe Beccio ontworpen Olivetti Lettera 22 was een van de eerste echt draagbare typemachines. Door de aluminium behuizing weegt de machine slechts 3,7 kilo.

'Wij leerden ritmisch typen op de muziek van Victor Sylvester.'

vrijdag 6 november 2026

Engelse brievenbussen in Portugal


In Tavira denken we even dat we in Engeland zijn. Het is op de hoek van de Rua Almirante Cândido dos Reis en het Praça Dr. António Padinha. Daar komen we deze brievenbussen tegen. Even googelen leert dat ze inderdaad uit Engeland komen. Rond 1880 begint het Portugese nationale postbedrijf CTT Correios de Portugal met het moderniseren van het postnetwerk. In plaats van zelf een ontwerp te ontwikkelen besluiten ze daarbij de gietijzeren kolombrievenbussen uit het Verenigd Koninkrijk te importeren. Ze zijn gebaseerd op het Britse 'Anonymous'-model uit 1879. De Portugese varianten krijgen hun eigen opschrift, zoals het woord 'CORREIO' (post) of 'CARTAS' (brieven).

Op veel plekken in Portugese steden en dorpen kom je deze brievenbussen nog tegen, vaak in tweetallen naast elkaar, waarbij de rode brievenbus bestemd is voor Correio Normal (gewone, reguliere post) en  de blauwe voor Correio Azul (prioriteit- of luchtpost).

zaterdag 31 oktober 2026

The Old Man and the Sea... and the Cat


Bij Fábrica gaan we het strand op. De plek waar we altijd als eerste naartoe gaan als we weer eens in de Algarve zijn – daar kunnen jaren tussen zitten. Het pleintje met de palmbomen en het muurtje met op de hoek de kiosk waar we koffie bestellen en een pastel de nata, zo'n gebakje van bladerdeeg met pudding.

Het is heet, eind oktober maar de zon brandt. We lopen langs de cactussen en agaves, de droge duinvegetatie die je hier aantreft. Een groot decor, die hoge rand met al die planten. Ondoordringbaar. Er ligt een boomstronk, droog en uitgebleekt, een jerrycan, uit een inham stroomt water. De lagune van de Ria Formosa, waar de witte ooievaar broedt.

Je kan je er lelijk aan prikken, die agaves. Dat het bloed. Soms hangt er tussen de planten in de hoge rand een trap, een ladder, of een hálve trap of ladder. Die zegt: ik mag eruit maar jij mag hier niet naar binnen, niet zomaar. Het aangespoelde hout is met touw en stengels en alles wat kan binden aan elkaar gemaakt.

Het is een plek, een eigendommetje, zou je kunnen zeggen, en het is de kat die het verraadt, daar diep, ver weggestopt tussen de struiken, een hut, met heel even... de bewegingen van een oude man, de kat die naar hem toe komt, de oude man die de kat aait. Ik mompel wat: '... sir', en loop door. The Old Man and the Sea... and the Cat.


De oude man en de zee en de kat. Ik heb dat eerder gezien. Mooi beeld. Niet het verhaal van Hemingway, niet helemaal. Het is de entourage die maakt dat de titel in je opwelt.

Op het muurtje tussen Fábrica en Cacela Velha.
Kenny Random is hier geweest, de Italiaanse Banksy.

maandag 19 oktober 2026

Heel even Engelsen – South West Coast Path (85)

Jane en Peter demonstreren hoe je een bergbeklimmersuitrusting omdoet.

In Padstow komen we terecht in een inspirerende omgeving. De B&B waar we verblijven, vier nachten, staat vol boeken en overal waar je kijkt, ook in de badkamer, hangen foto's waarop de bewoners van het pand aan het bergbeklimmen zijn, langs steile wanden in Zwitserland, of skiën of kanoën. Boven in het trapgat hangt nog een oud model lange latten en in de woonkamer staat opzij van de crapauds een keur aan spiritualiën opgesteld. De kappen van de schemerlampen hangen er scheef op hun standaards.

Foto's in de badkamer.

De woonkamer is op de eerste verdieping en heeft een erker die uitkijkt op de haven. Daarboven hebben wij onze kamer en suite waar alles roze is geverfd, met boven de erker zo'n balkonnetje waar net twee bistrostoeltjes passen, om van hetzelfde uitzicht als uit de woonkamer te genieten maar dan wat hoger.

De Padstow Ukelele Band.

In de ochtend dalen we de trappen af naar helemaal beneden, waar de eetkamer is met daarachter een keukentje. Ook langs de traptreden is ruimte voor boeken.

Het stel is al aardig op leeftijd, hij nog wat ouder dan zij. Hij loopt met een stok. De dag van ons vertrek hoopt hij negentig te worden en in de dagen erna willen ze een nieuwe pup ophalen. Op de site van de B&B staat een foto van hun vorige hondje, Fitou. In het keukentje maakt zij ons ontbijt klaar, het warme gedeelte. Het koude dat voorafgaat, de serials met yochurt of melk en fruit, staat al op tafel. Hij komt ons daar vergezellen met zijn verhalen.

Peter op wat jongere leeftijd met bergbeklimmersuitrusting.

Op een van die ochtenden aan de eetkamertafel vertelt hij, zo tussen neus en lippen door, dat hij in september de dakgoten maar weer eens moet gaan schoonmaken. Ik zeg: 'Man, je bent bijna negentig, hoe wil je dat doen!' 'Nou, dan doe ik een touw om m'n middel en klim ik op het balkonhekje en dan ga ik zo de dakgoot in.' Vervolgens krijgen we van de twee een demonstratie van hoe je dat allemaal vastmaakt, die touwen. 

Ons balkonnetje is net zo groot als bij de buren, met net zo'n balkonhekje.

De roze kamer.

Zij zit in een ukeleleband, de Padstow Ukelele Band, die iedere woensdag in een andere pub bij elkaar komt. Dan zijn wij er toevallig ook, met als opdracht alle nummers te filmen en op te nemen. Als dank voor de genoten gastvrijheid. Deze woensdag is het toevallig de pub hier om de hoek, The Old Custom House. Het is de pub waar we die ober hebben gezien die alles uit zijn handen liet vallen omdat er een klant met een hond binnenkwam en de laatste, 'onze trouwe Engelse viervoeter', met voorrang geholpen diende worden. De ukeleleband zamelt geld in voor een reddingshelikopter. Op tafel staat een collectebus om het in de doen.


Op de laatste dag dat we bij Jane en Peter logeren, voordat we uit eten gaan in het dorp, worden we uitgenodigd voor een aperitief en mogen we voor het eerst echt plaatsnemen in het heilige der heilige, de woonkamer met erker. We nestelen ons in de witleren crapauds. In de boekenkasten naast de haard zien we een reeks bordeauxrode boekjes met alle toneelstukken van Shakespeare, een paar planken daaronder Kobbé's Complete Opera Book, Analyses of Musical Classics, The Illustrated Dictionary of Unfamiliar Words en Phrases & Sayings van Nigel Rees, alles over taal en toneel. Of we een gin-tonic lusten. Geen idee hoe dat smaakt, maar vooruit, de vraag maakt nieuwsgierig, en het is heerlijk, het sprankelt in het glas. Sparkling zeggen zij. Het is voor het eerst dat we deze nationale mix tot ons nemen. Nu zijn we, heel even, Engelsen.

zaterdag 17 oktober 2026

Tweede praatje over het kustpad in het Duna-atelier

Afgelopen donderdag was het zover, m'n tweede praatje over het South West Coast Path. Eigenlijk derde, want ik had het eerste praatje al een keer herhaald. Dat was drie weken geleden. Dus als je dat had meegemaakt, kon je bij dit praatje naadloos aansluiten. Maar dat hoefde niet, want je hoefde deel één niet gezien of gehoord te hebben om deel twee te kunnen volgen en de magie van het kustpad over je neer te laten dalen. Waar schrijvers en schilders hun inspiratie vonden, waar het soms steil omhoog gaat en ook weer omlaag, waar hele brokken land in zee verdwijnen en soms ook een ijscowagen, maar de sea-tractor de golven wonderwel trotseert op weg naar Burgh Island. Brittannia rule the waves!

Daarover en over nog veel meer mocht ik vertellen in dat prettige zaaltje aan zee, dit keer tussen de schilderijen van Natalia Dik. Het hangt er vol van en ze zijn prachtig. Gaat dat zien, nog tot en met 15 november in het Duna-atelier.

Alle aanwezigen en alle mensen die mijn optreden mogelijk hebben gemaakt, heel hartelijk bedankt!

Met dank aan Maarten van Rijn voor de mooie foto's, ook buiten, in de 'zomeravond' van 15 oktober.

dinsdag 6 oktober 2026

Wandelen langs het South West Coast Path, deel 2 – lezing op donderdag 15 oktober in het Duna-atelier

Zet alvast maar in je agenda!

Ook in dit tweede deel van Wandelen langs het South West Coast Path is het opnieuw genieten van de belevenissen van Wilma Overdevest en Leendert de Vink. We lopen met ze mee, helemaal tot aan het eind van dit 1014 kilometer lange kustpad. Een pad dat langs hoge kliffen voert die niet zonder gevaar zijn. Er breken brokken af en er verdwijnt ook een ijscowagen in zee. We komen langs bijzondere plekken, waar tal van beroemdheden hebben vertoefd, en gaan op zoek naar een geheimzinnig landhuis. En heeft u weleens gezien hoe de binnenkant van een Engelse brievenbus eruitziet? En wat daarbovenop zit? Wat is het dat Engeland en de Engelsen zo bijzonder maakt. Leendert komt daarover vertellen en vertoont er de mooiste foto's bij. Dat wordt weer een avond heerlijk genieten van prachtige reisverhalen.

Tijd en plaats: donderdag 15 oktober om 19.30 uur in het Duna-atelier in Katwijk, tegenover de vuurtoren. Ga naar de website van het Duna-atelier voor alle details.

Toegang: gratis.

Kom op tijd als je erbij wil zijn!






...en nog veel meer mooie plaatjes.

donderdag 1 oktober 2026

De kaart, de lijn en het potlood (2) – South West Coast Path (84)

 

Goed dat we dat stempotlood nog bewaard hadden. We hadden er zelfs drie, van toen je, in coronatijd, vermoed ik, je stempotlood altijd mee naar huis mocht nemen, om besmetting te voorkomen. Ik mag misschien wel verklappen dat we die stempotloden altijd en helemaal expres daarvoor bewaard hadden, ze lagen gewoon klaar, in ieder geval één, en dan een reservepotlood en nog een reservepotlood – beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Belangrijk, en nu nog belangrijker, want de lezing kwam eraan, deel 2 (twee!), over het South West Coast Path, waarin we dat langeafstandspad helemaal uitlopen. En zolang die lezing nog ver weg was, hoefde die kaart ook niet verder ingekleurd, was het idee, misschien. Want het is natuurlijk een grove nalatigheid en tekortkoming, om als je een pad uit loopt op 13 juli 2025, dan niet gelijk even die kaart van de wand te halen, de lijst te verwijderen, de spijkertjes waarmee de lijst aan de achterkant vastzit, het glas eraf te halen en dan verder in te kleuren. Dat kan al in de dagen na thuiskomst. Maar o jee, al die tijd niet gedaan, verslonsd. Waren we zo lui geworden? Zo laks? Maar nu moest het gebeuren, en het is gebeurd, voor de lezing van 15 oktober aanstaande, in het Duna-atelier, dat onvolprezen zaaltje aan zee, of moet ik zeggen: zalige zaaltje aan zee? Dan hebben we meteen een mooie allitererende drieslag te pakken. Een lezing over de voltooiing van het South West Coast Path, met veel nieuwe en spannende verhalen. Meer reclame kan ik voorlopig niet maken. Maar dat het een spektakel wordt, is zeker. U moet gewoon komen! En dat zeg ik dan allemaal terwijl we de officiële aankondiging nog moeten krijgen.

Lees hier De kaart, de lijn en het potlood (1) – South West Coast Path (46).

zondag 27 september 2026

The Happy Huts in Wells-next-the-Sea

De tweede, door Colin Moore. 

Voor 35 tot 75 pond kun je ze huren, voor een dag, en wil je ze kopen voor altijd, dan tel je er 75.000 tot 80.000 pond voor neer. Dat lees ik ergens op internet. Jan kwam ermee, dat z'n broer daarlangs gekomen was op een reis door Norfolk, die bult aan de oostkust van Engeland. Hij liet een foto zien. Ik vertelde dat ik daar een ansichtkaart van had, en nog een. Gekocht met een tussenpoos van toch zeker tien tot vijftien jaar. Pas geleden ontdekte ik dat ik die kaarten allebei zonder dat ik het in de gaten had gehad dicht bij elkaar had uitgestald. Wat dat te betekenen had...

De eerste, door Margaret Heath.

De eerste had ik gekocht bij Ikea, in een setje van vier: kaarten met strandhuisjes en bootjes, in oorsprong grote gicléeprints aangeboden door de kunstenaar zelf en daarna nog eens als klein drukwerk verkocht bij het Zweedse meubelwarenhuis. Een leuke kaart van strandhuisjes op palen met dennenbosjes erachter, gemaakt door Margaret Heath. Tegenwoordig wordt het setje op Ebay aangeboden voor 5 pond. Dat valt nog mee.

De tweede kocht ik jaren later in Edinburgh bij een zaakje met aparte kunstkaarten, The Bay Tree Company op Bruntsfield Place 110. Een wat wildere afbeelding, gemaakt door Colin Moore, van dezelfde kant bekeken als die van Margaret Heath.

Margaret Heath in de linkerbovenhoek en Colin Moore in de rechterbenedenhoek.

Zonder dat ik me ervan bewust was geweest dat het hier om dezelfde plek ging, die van The Happy Huts in Wells-next-the-Sea, had ik ze een meter van elkaar uitgestald, de een op m'n bureau en de ander tegen het broodtrommeltje van m'n opa en naast een foto van Zorro op een soort van bijzetbank-tafel. Daar stonden ze alweer een paar jaar, tot het me pas onlangs opviel, en ik de bevestiging daarvan kreeg toen ik de teksten op de achterkanten bestudeerde.

Wat is dat met het hoofd, wat is dat met het geheugen dat dit gebeurt? Je kan in ieder geval constateren dat de aantrekkingskracht tot het plaatje, de plek, het onderwerp, in al die jaren onveranderd is gebleven. De hoogste tijd om er eens poolshoogte te gaan nemen.

donderdag 17 september 2026

Wandelen langs het South West Coast Path, deel 1 – lezing op donderdag 24 september in het Duna-atelier

Wegens groot succes herhaald!

Altijd al eens langs de mooie kust van Zuidwest-Engeland willen wandelen? Sinds het boek Het zoutpad van Raynor Winn verschenen is, heeft iedereen er wel over gehoord: het South West Coast Path. Het is het bekendste en uitdagendste langeafstandspad dat er bestaat. Meer dan duizend (1014) kilometer tussen Minehead en Poole.

Wilma Overdevest en Leendert de Vink liepen er in de afgelopen jaren al zo'n 700 kilometer van. Hun belevenissen en observaties lezen we op Huize Zeezicht. Over de meest idyllische plekken tot stukken waar het echt afzien is, met alle typische Engelse eigenaardigheden daartussendoor. Leendert komt daarover vertellen en vertoont er de mooiste foto's bij. Dat wordt een avond heerlijk genieten van prachtige reisverhalen. Grote kans dat u zelf ook de wandelschoenen wilt aantrekken.

Deze lezing is een herhaling van de lezing die al eerder (in 2024) is gegeven.

Tijd en plaats: donderdag 24 september om 19.30 uur in het Duna-atelier in Katwijk, tegenover de vuurtoren. Ga naar de website van het Duna-atelier voor alle details.

Kom op tijd als je erbij wil zijn!

vrijdag 4 september 2026

Nagenieten of voor het eerst genieten – schrijfster Nel van Duijn geïnterviewd door Adri van Beelen

Vanavond even gebeld hoe ze het gevonden heeft, haar optreden.

'Heel leuk, heel gezellig. In het begin moest ik even wennen, maar toen we eenmaal op gang waren had het best nog wel een kwartiertje langer mogen duren van mij. En nu zit ik te denken van dit had ik nog kunnen vertellen en dat, en daar hebben we het niet over gehad en... Maar de mensen hebben wel af en toe gelachen, en daar gaat het om.'

 

Vanmiddag werd schrijfster Nel van Duijn door Adri van Beelen geïnterviewd over haar boek Een omgekeerde borstrok, waarmee zij op 92-jarige leeftijd debuteerde.

Met dank aan de mensen van het Duna-atelier en Cultuurhuis Planck: Lia, Nel, Agnes, Arend en wie ik nog vergeten ben, die dit allemaal hebben georganiseerd, en Maarten voor de prachtige film van het gesprek – heel waardevol – zodat we er allemaal nog eens van kunnen nagenieten. En dank ook aan het publiek natuurlijk, dat er in zo groten getale op afgekomen was.