Schoenen

V.l.n.r. Hanwag Tatra II GTX Wide, Salomon Quest 4 GTX,
Meindl Vakuum Ultra GTX en Meindl Vakuum III GTX.

'We zijn nu bezig met de schoenen,' zeg ik tegen Eric Westhoek op de Katwijkse schrijversavond. We maken een afspraak dat ik weer eens een verhaal kom vertellen in het DunaAtelier. Een vervolg op m'n vorige praatje, over het South West Coast Path. 'Ik denk dat dat nog wel de grootste stress oplevert als je een eind moet gaan wandelen: wat voor schoenen je aan moet.'

Niet een trein die je mogelijk zal missen. Maar de schoenen. Zo'n trein hebben we meegemaakt. Het valt in het niet bij wat er allemaal met schoenen kan gebeuren. Of een vliegtuig dat de verkeerde kant op vliegt. Ook dat hebben we meegemaakt. Ook dat valt in het niet bij wat er met schoenen kan gebeuren. Hopelijk maken we het nooit mee.

We hebben het meegemaakt dat we in een TGV zaten die voorbij Rotterdam opeens langzamer ging rijden, langzaam langzamer, en daarna zelfs helemaal stil kwam te staan. De verwarring onder de passagiers die daarbij kwam, iedereen om zich heen kijkend – wat moeten we doen als we straks in Brussel aankomen? Goed luisteren naar wat er door de intercom verteld wordt, eerst dat maar, de intercom waaruit op dat moment verhaspeld Engels en Frans klinkt. Het komt erop neer dat je straks de eerstvolgende Eurostar kan nemen, ná de Eurostar die je eigenlijk had moeten hebben. Waarvoor je voor dat je daarin mag, eerst met z'n allen in een lange rij mag gaan staan. Om je ticket om te boeken. Waarna het nog langere wachten begint, op die eerstvolgende trein. We doden de tijd met een puzzelboekje en bellen naar het hotel in Southampton dat het wat later kan worden en of we dan nog op tijd zijn voor het avondeten. De keuken is tot tien uur open, wordt er aan de andere kant van de lijn geroepen. De trein gaat weer rijden en we gaan de tunnel door en uiteindelijk zitten we met vijf uur vertraging toch nog om kwart voor tien aan tafel. Southampton is maar een tussenstop. De volgende dag reizen we volkomen uitgerust en bijgekomen van ons Brusselse avontuur – we zijn het alweer vergeten; zo gaat dat – met nog een paar tussenstops door naar Penzance. Zonder stress. 

Het valt in het niet bij wat er met schoenen kan gebeuren.

We hebben het meegemaakt dat een vliegtuig dat voor ons bestemd was door een fout van de verkeerstoren in plaats van in Amsterdam in Rotterdam ging landen. Het is nog vroeg in de ochtend als dat gebeurt. We wandelen naar de gate en zien het zo van het scherm verdwijnen. Zomaar. Weg. Foetsie. Want het is er niet, niet hier in ieder geval. De radeloosheid die zich dan van je meester maakt. Onder dat bord waarop het vliegtuig dat je moest hebben, niet meer vermeld wordt. Een vrouw roept dat we terug moeten naar de vertrekhal. Die heeft het eerder meegemaakt en weet wat ons te doen staat. We staan er uren in de rij om om te boeken, voor de volgende dag, moeten met een bus een heel eind over de terreinen rond de luchthaven, niemandsland, naar een wezensvreemd hotel, waar we een hele dag en nacht mogen vertoeven – een gevangenis is er niets bij vergeleken – tot we in een vliegtuig stappen dat er wel is de volgende dag. Uiteindelijk missen we van onze wandelreis door de Cotswolds alleen de eerste nacht in Moreton-in-Marsh. Als we in het plaatsje aankomen, uit Londen met de trein, moeten we die middag meteen gaan lopen naar Stow-on-the-Wold. Wat een overgang. Gelukkig is het maar 6,4 mijl, zo'n 10 kilometer, een lachertje, denken we later, als we aan de afstanden van het South West Coast Path gewend raken. De nacht in het romantische Moreton-in-Marsh is een nacht in de verlaten wereld rond Schiphol geworden, maar we hebben niets van de wandeling gemist. Onze koffers worden de middag van de wandeling alsnog netjes afgeleverd in de plaats waar we aankomen. Zonder stress.

Het valt in het niet bij wat er met schoenen kan gebeuren.

Want je moet er toch niet aan denken dat je net een paar dagen gelopen hebt en je zolen vallen eraf. Met nog honderden kilometer voor de boeg en geen schoenwinkel in de buurt. Gelukkig is het ons nog nooit overkomen. Maar ik weet van schoenen die we op Marktplaats hadden verkocht, alleen omdat ze te klein waren, maar nog hagelnieuw, want nauwelijks op gelopen, dat toen ze in Limburg arriveerden en een mevrouw er daar op ging lopen, dat we toen per kerende post foto's kregen te zien van diezelfde schoenen met zolen die er zo ongeveer naast lagen. Ver was ze er niet mee gekomen. En het waren nog maar liefst Meindl's. Van Lowa's weet je dat je ze niet moet kopen. Die hebben de naam, staan erom bekend. Maar Meindl's... Nou zitten Lowa's mij ook niet lekker, dus ik zal ze sowieso niet aanschaffen. Waar het hem in zit, bij al die wandelschoenen tegenwoordig, is de tussenzool, de zool die moet dempen en de schokken opvangt. Ieder jaar als je weer aan een grote tocht begint te denken, kijk je daar eens naar. Het jaar ervoor hebben je schoenen het 200 kilometer volgehouden, maar gaan ze dat nog een tweede keer doen? Want hoe is het ondertussen met de tussenzool? Is-ie niet verpulverd? Waardoor de onderste zool eraf kan vallen, zomaar. Een verkoper heeft me eens verteld dat er vroeger PFAS in de zolen verwerkt was, waardoor ze lekker stevig waren. Schoenen gingen met gemak tien jaar mee. Maar PFAS mag niet meer en er is niets stevigs voor in de plaats gekomen. Wat er nu tussen zit is schuim met de naam EVA, ethyleenvinylacetaat, een synthetisch goedje dat op rubber lijkt, met duizenden kleine luchtbelletjes, waardoor het materiaal superlicht en flexibel is. Je hebt ook PU-schuim, polyurethaan, wat zo'n beetje op hetzelfde neerkomt, maar het is allebei niet te vertrouwen. Om in schoenentermen te spreken: trap er niet in! Die vering, dat opvangen van de schokken, verdwijnt als je er een tijdje op gelopen hebt. De zool wordt hard en droogt uit. Je ziet dan aan de zijkant van de schoen vouwen in de tussenzool verschijnen. Vouwen die niet meer uit de plooi gaan. Scheurtjes moeten er helemaal niet in komen, dan kunnen er van buitenaf zuren in terechtkomen als je door de mest loopt. Bij het hek van een weiland waar runderen altijd samenscholen, heb je dat al gauw als je daarlangs moet. Aan het eind van een wandeldag moet je je schoenen daarom altijd goed schoonmaken, afspuiten. Wat je kan doen om die verdroging tegen te gaan, vertelde de verkoper, is je zolen af en toe 'pesten'. Dat doe je door je schoenen iedere maand een keer aan te trekken en er een stuk op te gaan lopen. Toch vertrouw ik dat allemaal niet en bestel ik iedere keer weer nieuwe schoenen, waardoor er zo langzamerhand een rij van hier tot Tokyo ontstaat. En om die schoenen allemaal een beetje in topconditie te houden, moet ik ze om en om en door elkaar dragen, om de zolen te pesten, van al die schoenen.

De laatste jaren liep ik op Meindl's Vakuum Ultra Gore-Tex (ook wel afgekort als GTX). En het laatste jaar op Salomon's Quest 4 GTX. Grote namen, maar wat stelt het voor. De laatste zijn lekker licht en liepen dat ook. Lekker verend. Maar ook van deze schoenen wordt de tussenzool hard en plat. Hij droogt uit. Dan ga je steentjes voelen, en dat willen je oude voeten niet. Daarom heb ik nu voor Hanwag's Tatra II GTX Wide gekozen. 'Wide' omdat ik brede voeten heb. Ook dat nog. Deze schoenen zijn van het B/C type, je kan er bergen mee bedwingen en dus hebben ze van zichzelf al een harde zool, waardoor je geen steentjes voelt. Ze zijn wat zwaarder, maar dat geeft niet. Als je dan dikke sokken aandoet, heb je vanzelf je demping weer. Sokken, tja, dat is ook nog wat. Neem een mix met als belangrijkste ingrediënt heel veel wol. Die blijven lekker droog en schoon. Ja, droog moeten de schoenen ook blijven, vanbinnen. Wilma heeft dat helemaal niet, dat ze iedere keer weer andere schoenen wil. Die loopt al jaren op dezelfde Meindl's Vakuum III GTX, schoenen van de B-categorie, dus met harde zolen. Misschien omdat ze ze al lang heeft, zit daar nog PFAS in, want ze zijn onverslijtbaar.

Voor de zekerheid nemen we altijd een tubetje Bison Kit mee.

Wat je allemaal gemist hebt als je niet bij de Katwijkse schrijversavond was

Foto: Agnes Korebrits

Vooraf ontstond er al een soort van huiskamergesprek rond het Katwijks woordenboek, allemaal mensen om het tafeltje van Jaap van der Marel en mij die in gesprek raakten over de betekenis van woorden en uitdrukkingen in het Katwijks. Zoals de uitdrukking je mot 'm dun skille. Wat betekent dat nu precies? Waarbij meteen het idee geboren was om dat eens wat groter aan te pakken, die huiskamer. Oud-klasgenoot Peter van Duijvenboden was er. Dat is altijd een warm weerzien. Ook hij werkt nog een dag of drie voor een baas en doet daarnaast alleen maar leuke dingen. Als je in dezelfde klas gezeten hebt, ga je gelijk op, nietwaar? Naast ons zat de jongste schrijver van de schrijversavond, Tim Rigter, met zijn moeder Arianne, die al een boek geschreven had, Egg-land, met illustraties. Hoe knap! Mark van Dijk was er, die alles van Dickens weet en verzamelt en veel boeken over de grote schrijver gepubliceerd heeft en daarmee ook al eens in Met het oog op morgen geweest is! Er was een college van Robert Haasnoot over hoe je kan schrijven, intuïtief of structureel, maar dat je het wel allemaal moet opschrijven op een gegeven moment wat je te binnen schiet. Anders gaat het voorbij. Er was een verhaal van Piet Rovers over een koning en een kostbare ring en een paard, heel geheimzinnig verteld. De winnaar van de verhalenwedstrijd was Sofia Pellegrino. Zij kon er niet bij zijn vanwege lessen die zij ergens moest geven. Toen zij over de eerste prijs gebeld werd konden we allemaal meeluisteren en horen hoe de studenten juichten in de klas. Leo Stilma droeg het winnende gedicht voor, over ouderdom. Het was leuk om iedereen weer te zien, dat mag vaker gebeuren, en Agnes Korebrits hield goed overzicht over het programma.

Wat je allemaal gemist hebt als je niet bij de Katwijkse schrijversavond was. Warme woorden, lieve woorden, applaus!

Unieke kans!

Heeft u al een gesigneerd exemplaar van het boekje Een omgekeerde borstrok van Nel van Duijn? Kom dan naar de Katwijkse schrijversavond op woensdag 4 maart in de bibliotheek aan de Schelpendam. Er zijn nog meer schrijvers om te ontmoeten. Dat maak je niet vaak mee, dus ik zou zeker komen. Dit wordt een avond om nooit te vergeten. Blij en gelukkig gaat u weer huiswaarts.

Cadgwith (2) – South West Coast Path (77)

'Buller & Hartley & their many friends loved to sing here on summer evenings'.

Cadgwith ligt aan een inham, een cove, links de bocht om voorbij Lizard Point. Op dat kleine stukje pad, vanaf het zuidelijkste puntje van Groot-Brittannië, zijn we totaal de weg kwijtgeraakt, wat je niet zou verwachten als je langs de kust loopt, met aan je rechterhand de zee en links het land. Eerst vroegen we de weg aan een dame die in haar tuin bezig was – alle Britten zijn altijd in hun tuin bezig –, toen aan een automobilist die voor ons stopte. We kregen meteen een lift aangeboden en de laatste kilometers van die dag kwamen we rijdend aan in het haventje van Cadgwith. Een parel, kun je wel zeggen, een idylle, hoe noem je dat, zoals dat plaatsje daar verstild tussen de rotsen ligt te wezen.

Dat zingen van zeemansliederen wat ze er doen, doen ze al heel lang, het is een ware traditie die wordt doorgegeven van generatie op generatie. Niet alleen in of voor de pub. Boven de ingang van de oude loods bij het strandje, daar waar ze in de BBC-documentaire de kerstboom optuigden, is een plaquette aangebracht die eraan herinnert dat Buller en Hartley* en hun vele vrienden hier altijd samenkwamen om op zomeravonden te zingen. Een plaquette met onder de tekst een afbeelding van de Yorkshire Rose, de witte roos van York, symbool van erfgoed en trots.

Maar wie zijn dat, Buller en Hartley. Dit is wat AI voor mij vindt:

'Buller Arthur and Hartley Tripconey were legendary local fishermen from Cadgwith Cove who are credited with founding the world-renowned Cadgwith Singers.

The pair became local "maestros" of a tradition that began in the 1920s when a local minister started a fisherman's choir. They helped sustain and evolve this into the informal, powerful singing style seen today at the Cadgwith Cove Inn.

Key facts:

• The Cadgwith Singers: They initiated the group that continues to gather every Friday night in the village pub to sing sea shanties, hymns, and folk songs in an "unrehearsed and unique style".

• Buller Arthur: A fisherman who also played a pivotal role in the post-WWII renaissance of gig* racing in the village. The Cadgwith gig Buller was named in his honor.

• Hartley Tripconey: A key figure in the singing community whose family legacy continues; his widow, Dorothy, and daughter, Anne, have remained active in the village's musical traditions,

• The "Buller Day": The village celebrates Buller Day annually, often featuring a cricket match and community gatherings.'

* Gigs zijn roeiboten waarmee op zee wedstrijden worden gedaan. Zie hierover Porlock Weir – South West Coast Path (60).

Cadgwith – South West Coast Path (76)

Voor Jack

Over Cadgwith hadden we het nog niet gehad, of wel, tijdens m'n praatje op 28 mei 2024 in het DunaAtelier, maar daar moest je dan wel bij geweest zijn. Cadgwith, het kwam toevallig langs op de BBC in het programma Countryfile van 28 december jongstleden, over hoe ze daar het dorp in kerstsfeer brengen ieder jaar, met de hele gemeenschap. Onderdeel daarvan is het uitzoeken van een kerstboom, een hele grote. Voor bij de schuur op het strandje tussen de rotsen waar de vissersboten liggen – er liggen stammetjes waarover ze omhooggetrokken worden. Daar wordt de boom dan neergezet en de bewoners hangen er met elkaar de ballen en de strikken in. De schuur wordt behangen met kerstverlichting in de vorm van een hert en een walvis, een kerstbal en nog zo wat figuren, plat tegen de muur op gaas, veel rood en groen, en 's avonds gaat dat dan allemaal aan, die lichtjes.

Er wordt een bezoek gebracht aan het blauwgeverfde houten kerkje van Cadgwith dat op de rotsen staat, ook helemaal versierd vanbinnen. En, je kan erop wachten, want het zijn Engelsen, dat in dat kerkje op een tafeltje een model staat van het kerkje, een miniatuur, waar het dak af kan, de dominese een snoertje kerstverlichting in doet, waarna het dak er weer op gaat en ze de batterij aandoet.

Helaas kunnen we de BBC niet terugkijken op het Europese vasteland, want we ontmoeten ook nog een oude fuikenvlechter, die ook weer in zo'n mooi houten optrekje zit, dit keer geelgeverfd. De man past er precies in, met zijn fauteuil waarop hij de fuik, een soort kooi, zit te vlechten. Om kreeften te vangen.Steeds steekt hij een paar dunne takken riet, twijgen, tussen dikkere takken riet en gaat dan zo in de rondte. De presentator van het programma mag er ook een paar takken tussen steken. Hij is maar wat blij dat het hem lukt en kan het werk als hij zou willen zo overnemen. Want wie zal de man ooit opvolgen? Om hem heen langs de wanden staan allerlei attributen uit de visserij, een modelscheepje van het schip waarop hij nog gevaren heeft, er hangt een bel met een koord eraan, door de visser zelf geknoopt, een reddingsboei en oude platen en krantenknipsels. Een gezellig interieur. Als de mand klaar is en naar buiten wordt gebracht, hij past maar net door de deur van de vissershut, zie je oudste dames uit het dorp, die net de kerstboom hebben opgetuigd, in zee zwemmen met kerstmutsen op. Ook dat doen ze hier ieder jaar.

Maar er wordt nog een kerstboom meegenomen van de kwekerij. De grote voor bij de schuur was net zo oud als de kweker zelf, maar deze is wat kleiner, voor in The Cadgwith Cove Inn, de dorpspub waarboven je ook kan overnachten. Dat deden we er in 2022 op 17 juni. We hadden geluk, want net op de avond dat we er neerstreken kwamen The Cadgwith Singers langs, een groepje mannen en vrouwen uit het dorp die shanty's zingen, zeemansliederen, dat gebeurde spontaan, buiten, terwijl wij nog binnen zaten te eten. Iedereen liep weg van tafel om het te gaan horen en aanschouwen. Waarbij de zangers regelmatig voorzien werden van een biertje. In de reportage van Countryfile wordt uitgelegd dat daar die lussen voor zijn die binnen aan de balken van de pub hangen, om je aan vast te houden voor als je iets te diep in het glaasje gekeken hebt. Of eigenlijk zijn die voor de zeelui die net van hun schip stappen aan het strandje en dan hier binnenkomen, nog wat onvast op de benen. Vaak zijn er meer verhalen om een voorwerp heen, waardoor we niet meer precies weten wat het juiste is en je kan kiezen wat je wil, zoals bij de verhalen die rond de hoerenhondjes ontstaan zijn.

The Cadgwith Singers op het terras van The Cadgwith Cove Inn.

Hier kun je ze horen.

Op Huize Zeezicht had ik er nog niet over geschreven, over Cadgwith en de shanty's, en ik kan niet ontkennen dat ik ze er de avond van de lezing in mei 2024 speciaal voor Jack Vlieland in gestopt had. Als lid van het Leidse zeemanskoor Rumor di Mare kon hij ze allemaal meezingen. Daarvoor had ik die boxen nodig die hij geregeld had, naast nog meer snoeren en stekkertjes, en ook nog een microfoontje voor op je revers en afstandsbediening. Jack dacht overal aan. Pas dan kon zijn 'heerlijk avondje', zoals hij de avond over het South West Coast Path noemde, beginnen.

Het Vikingschip

Het Vikingschip van Edward Aagaard – brons, koper en hout; lengte 40 cm; ± 1950-1954.

Op de begrafenis van m'n vader had ik het over Jonah The Giant Whale, de walvis die hij nog eens had helpen vervoeren op een coaster. Dat was in 1954 en hij was toen 23 jaar. Daarvoor had hij al vanaf zijn veertiende op de visserij gevaren, maar sinds 1950 op de koopvaardij. Die walvis ging langs verschillende Europese steden, waaronder Londen en Parijs, waar hij als een soort van kermisattractie tentoongesteld werd. Jonah was daarvoor, in september 1952 voor de kust van Noorwegen bij Trøndelag gevangen.* Het was een andere tijd dan nu.

Duinkerken, maart 1954.

Op 31 maart 1954 berichtte The Times: '"South Bank Whale Jonah, the Giant Whale" which is to be exhibited under Waterloo Bridge on the south bank from April 2, arrived from Dunkirk yesterday in a Dutch coaster. The vessel docked at Dagenham and the 65ft. rorqual was unloaded on to a 10-wheeled lorry which transports it on land. The whale had been touring Holland, Belgium, Germany and France since last September and has been kept in good condition by an internal refrigeration plant and daily injections of formalin. It was killed off Trondheim, Norway in September 1952.' Die Dutch coaster is de kustvaarder waarop m'n vader voer en moet de Muphrid geweest zijn. De walvis is daarvoor in Parijs geweest en ingeladen in de haven van Duinkerken. Dat is de plek op de foto. Op de kade is het gebouw van de Chambre de Commerce te zien, de Franse Kamer van Koophandel.

De aankomst in Londen was groot nieuws en werd ook gefilmd door British Pathé, het Engelse bioscoopjournaal van die tijd.

Op de Oostzee. Het schip de Magdalena, zo te zien met een lading boomstammen,
gefotografeerd vanaf de Muprhid.

Ik vertelde het verhaal dat de bemanning van het schip op het idee kwam om in de walvis drank en sigaretten mee te smokkelen. Dat kun je hier teruglezen. In de tijd dat Jonathan, zoals m'n vader de walvis steevast noemde, tussen de Europese havens vervoerd werd, moet hij ook het model van een vikingschip mee naar huis hebben gebracht. Misschien wel toen ze de walvis gingen ophalen in Noorwegen, of uit de Oostzee langs Denemarken en Kopenhagen voeren, want hij had het ook altijd over de Oostzee, waar in de winter overal de ijspegels aan het dek hingen. Jarenlang stond het vikingschip in de vensterbank in de Zuidstraat, als herinnering aan de wilde vaart, zijn spannende tijd bij de koopvaardij.

Het zeil moet nog wat uitgepoetst worden.

Het Vikingschip is gemaakt door Edward Aagaard, een Deense kunstenaar die werkte voor Iron Art Copenhagen tussen 1950 en 1970. Volgens AI is dit model een zogenaamde 'drakkar (oorlogsschip) met een kenmerkende drakenkop op de boeg en een staart op de achtersteven. Langs de zijkanten bevinden zich (...) veertien individuele schilden en gaten voor de roeiriemen.' Op het roer vinden we de markering 'Iron Art Copenhagen Denmark' en op de kiel nogmaals de vermelding 'Denmark' maar de naam van de kunstenaar ontbreekt. Het zeil is van koper en geëtst met een motief van een raaf. Het werk van Aagaard behoort tot de periode van het Deense Mid-Century Modern-design uit de jaren 1950 en 1960. Deze stroming kenmerkt zich door een focus op vakmanschap, materiaalgebruik en gestroomlijnde vormen die zowel decoratief als functioneel zijn.

IJslandse Vikingen waren de eerste Europeanen die Groenland ontdekten, dat was in de 10e eeuw. Maar ze voeren nog verder, de Vikingen, helemaal tot aan Amerika.

* Er werden nog twee walvissen gevangen die op tournee zouden gaan, naar andere windstreken. Zij kregen de namen Hercules en Goliath.

Nu al een derde druk!

Nog geen jaar geleden verschenen en nu al de derde druk, van Een omgekeerde borstrok. Herinneringen van een Katwijkse van Nel van Duijn. Vandaag in de winkel!

Een authentiek verhaal over Katwijk in de afgelopen eeuw, spontaan opgeschreven, recht uit het hart.

***

Samenvatting

Als Nel van Duijn wordt geboren, wacht haar een lang en afwisselend leven. Ze maakt onder meer de Tweede Wereldoorlog mee en krijgt te maken met honger en andere ontberingen. Maar er zijn ook vele leuke gebeurtenissen. Bijvoorbeeld op haar werk in het Zeehospitium en in Hotel Noordzee, maar ook bij de zangvereniging waar ze in haar vrije tijd zingt. Samen met haar man krijgt ze twee kinderen: een zoon en een dochter. Pas op 88-jarige leeftijd besluit ze het allemaal op te schrijven. Het resultaat is een indringend verslag dat niet alleen een fantastisch tijdsbeeld geeft, maar ook een inkijkje in hoe het dagelijks leven in de afgelopen negentig jaar verliep in het – toch wel – bijzondere dorp Katwijk aan Zee.

De verhalen worden afgewisseld met kinderversjes uit die tijd. Achter in het boek zijn foto's opgenomen die verwijzen naar gebeurtenissen in de tekst. Bert van der Meij tekende het omslag.

***

Dit boek is een levensverhaal en ooggetuigenverslag ineen. Het is heel open en authentiek geschreven en daardoor verrassend en leuk om te lezen. Over de mensen van vroeger. Dat je een dubbeltje in de gasmeter moest gooien om 's avonds nog even te kunnen lezen. Of hoe je als kind de Tweede Wereldoorlog in Katwijk beleefde, ruim 80 jaar geleden. Toen ineens de Duitsers door de Varkevisserstraat marcheerden. En alle tijd daarna...

***

Deze unieke uitgave is verkrijgbaar bij:

• boekhandel Het Baken, Secr. Varkevisserstraat 37 te Katwijk aan Zee (ook online te bestellen)
• de VVV in de Zwaaikom aan de Prins Hendrikkade te Katwijk aan Zee
• de Readshop, Anjelierenstraat 3-5 in Rijnsburg
• het Katwijks Museum, Voorstraat 46 te Katwijk aan Zee
• Primera, Visserijkade 2 (Digros) en Hoornesplein 57 te Katwijk
• Primera, Kopermolen 7 te Leiden
• boekhandel De Kler, De Kempenaerstraat 39b in Oegstgeest en Breestraat 161 in Leiden

Deze foto kan wel

Knoll Beach, Studland, 13 juli 2025.

...bij het begin van het nieuwe jaar.

'Mijn haar zit wel voor jouw ogen. Het waait alle kanten op.'

'En mijn haar zit plat, omdat ik m'n hoed heb afgedaan voor de foto.'

'Ja, dat zie ik nu ook.'

'Maar 2026, dat is toch wel een raar getal, met zo'n nietszeggende 6 op het eind, vind je ook niet?'

'Maar 26 is wel twee keer 13, en dat is een priemgetal.'

'En drie keer 13 is 39, en vier keer 13 52, en vijf keer 65.'

'En dat is jouw leeftijd in 2026.'

'Ja, dat dacht ik dan vroeger altijd als ik in de toekomst dacht: in 2026 ben ik 65.'

'Dan ben je van '61, en dat is ook weer een priemgetal.'

'Dus als je vijf keer een priemgetal bent, ben je uit een jaar dat een priemgetal is.'

'Nee, dat hoeft niet altijd zo te zijn, het is zelfs meestal niet zo. Want iemand die in 2027 65 wordt, is wel vijf keer een priemgetal maar is van '62 en dat is geen priemgetal.

'Dus dan is het puur toeval dat ik in een jaar dat een priemgetal is, geboren ben.'

'Ja.'

'Wat wel mooi is natuurlijk'

'En een priemgetal is nooit een schrikkeljaar. Dat lijkt me helemaal erg, zo'n schrikkeljaar.'

'Maar de enige dag in de vier jaar dat je dan jarig bent, is weer wel een priemgetal.'

'Wat bedoel je?'

'Nou, 29 februari.'

Vaste gewoontes

Vrijdag 5 december om 14.59 uur op de Dr. Lelylaan in Leiden.

In de uitzending van Pauw & De Wit van 15 december vertelde journalist en parlementair verslaggever Ron Fresen dat Mark Rutte iemand is van vaste gewoontes. Zo meldt hij zich iedere week op zondagmorgen bij een sportschool in Den Haag. Alleen omdat de koffie daar zo goed is. Op hetzelfde moment is Fresen daar dan aan het sporten. Rutte spreekt er af met vrienden, altijd dezelfde vrienden, en als Fresen dan bezweet weer tevoorschijn komt mag hij aanschuiven, dat vindt Rutte leuk. Vaste gewoontes. Zou het dan ook zo zijn dat onze NAVO-baas iedere vrijdag om iets voor drieën van zijn fietst stapt achter de benzinepomp aan de Dr. Lelylaan in Leiden om er op zijn telefoon te kijken en een appje te versturen? Of daar rond hetzelfde tijdstip gewoon langsfietst? Donderdag 11 december was hij alweer in Berlijn.

Nieuwe aanwinsten

...voor in de kerstboom. We wilden 'm wat minder zoet, wat minder engeltjes en kabouters en andere fantasiefiguren, wat meer Engels of course, zoals soldaatjes, dat zijn die notenkrakers die zo stram in de houding staan en streng kijken met de tanden op elkaar. Daarvan hingen er al enkele in, een houten uit Edinburgh, aangeschaft op de Royal Mile, in het gedeelte van die 1,6 kilometer dat Canongate heet, ik denk dat het Ye Olde Christmas Shoppe geweest is, dat is naast de Canongate Kirk, die kerk met z'n zwembadblauw interieur en gewijd aan Sint-Hubertus, waar Elizabeth II altijd de dienst bijwoonde als ze in Holyrood Palace logeerde – ze had er een eigen kerkbank, 'The Royal Pew', boven op de rugleuning gemarkeerd door een model van de Honours of Scotland, dat zijn de Schotse kroonjuwelen, bestaande uit de kroon, de scepter en het zwaard. Iets verderop ben ik op de laatste dag van 2019 van Arthur's Seat gevallen waarbij ik mijn enkel brak. Die notenkraker dus. Misschien dat we toen dat winkeltje wel in geweest zijn, in de dagen ervoor, maar het kan ook op andere reis naar de Schotse hoofdstad geweest zijn, want kerstwinkels zijn er alle jaargetijden geopend, dus je kan er altijd terecht. 

Naast de houten hangt er ook nog een notenkraker die tevens als trekpop kan fungeren. Kán, want als je eraan trekt, trek je hem natuurlijk uit de boom. 

Nu is er een derde bij gekomen, je kan er maar genoeg hebben, van die soldaatjes, in het huidige tijdsgewricht, van glas, dus breekbaar, dat wel, en in de traditionele kleuren rood, wit en groen. En goud, met zwarte laarsjes. Nee, blauw zit daar niet bij, bij de kleuren van kerst. Wat wel een beetje jammer is, omdat blauw en groen het heel goed doen naast elkaar. 

Ook in de vensterbank staat nog een notenkraker op wacht, maar die telt niet mee voor de boom. Zijn kleuren zijn wit en goud en hij draagt een zwaard.

Blij zijn we met de viool, met echte snaren, maar zonder strijkstok, dus muziek zit er niet in, van glas, waar de lampjes zo'n beetje doorheen schijnen, en een vleugel, een hele vleugel in de boom, ook van glas, met bladmuziek erop en poten die op ijshoorntjes lijken. In het kader van de klassieke muziek.

Zo mogen we ons voor het nieuwe jaar alweer verheugen op een concert van het Koninklijk Concertgebouworkest onder leiding van Jaap van Zweden. Ja ja. In ongenade gevallen, dat weten we, net als Matthijs van Nieuwkerk, waar we ook graag kwamen toen De Wereld Draait Door nog draaide. Ik heb nog een boekje door hem laten signeren. Dat ik koester, zoals ik al mijn gesigneerde exemplaren koester, van Haasse tot Wolkers. Ach ja, aan alle grote geesten zit wel een steekje los. Van Van Nieuwkerk wisten we het niet, van Van Zweden weten we het wel. Maar mogen we dan helemaal niet meer naar zijn muziek luisteren?

IJshoorntjes?

Waar we ook driftig naar op zoek waren is dat autootje met een kerstboom op het dak, al bijna een droste-effect, zo'n boom in een boom, maar naast de echte kerstboom staat geen auto op z'n kant, met de boom aan het dak gebonden, dan had het een echt droste-effect geweest, wat natuurlijk wel machtig mooi is, zo'n rode Mini Cooper in je huiskamer, of is het een ander merk? Nu is het nog zoeken naar een Engelse telefooncel, of brievenbus, van glas, voor alle kerstkaarten die binnenkomen. Een echte mag natuurlijk ook, voor in de tuin. Daar kunnen die kaarten dan ook echt in.

...althans, de ruïne van dat kasteel

9 juli 2025.

Sommige muren zijn helemaal scheefgezakt, van Corfe Castle, alsof er een bom is afgegaan. Maar als je die muren ziet, hoe dik die zijn, is dat toch niet het eerste waar je aan denkt. Misschien dat de grond is weggespoeld, onder die muren, en omdat het kasteel hoog staat, zakt dat dan als er ergens een scheur in zit, zo de heuvel af.

December 1970.

Het doet me denken aan die bunker ooit, in de duinen bij Katwijk in de buurt van de watertoren, die in z'n geheel de duin af kwam zakken, ook slecht gefundeerd. Op de foto, in een heel ander jaargetijde, staat-ie nog boven op de top (met mij erop), maar een paar jaar daarna lag-ie schuin op de helling. Misschien heeft iemand daar nog een foto van.

Dwars door de velden

Corfe Castle, vanwaar we woensdag,* na de bus uit Lulworth, zo prozaïsch en arcadisch, dwars door de velden naar Kimmeridge zijn gelopen. Dat begint bij het kasteel, want het kasteel waarnaar het dorp genoemd is, staat er nog, althans, de ruïne van dat kasteel. Er loopt een riviertje langs aan de onderkant, met een pad. Daar lopen nog aardig wat mensen, maar dan ga je linksaf door een hek en kom je in die velden.

Er is geen pad door die velden. Niet rechtstreeks. Aan je rechterhand weet je dat dat schietterrein er is en als je verderop bent hoor je ook het geknal. Dus je hebt de neiging om wat naar links te gaan lopen, naar links en naar het zuiden, waar de zee is en Kimmeridge moet zijn, ergens, met die boerderij. Die een B&B is, want dieren hebben we er niet gezien. Maar de man van Annette werkt wel op het land.

Model K6.

Onderweg is er soms nog een rijtje huizen en komen we dit icoon tegen, nog een met TELEPHONE erop en binnen een werkende telefoon. Dit zijn toch tempeltjes om te zien, met zo'n gebogen dakje. Over alles is nagedacht bij zo'n cel, de gulden snede in optima forma. We lopen de kant op van Knowle Hill.

Op Wikipedia lees ik dat er van de Britse telefooncel twee modellen bestaan, een hoge, de K2 van 2,82 meter, uit 1924, en een lage, de K6 van 2,51 meter, die beide ontworpen zijn door Sir Giles Gilbert Scott. Door het hele Verenigd Koninkrijk staan er 73.000.

* 9 juli.

Straks wonen er andere mensen

Je moet eerst vallen, veel vallen, ook al ben je al heel oud en loop je achter een rollator, iedere keer weer vallen. Pas dan, of ook dan nog niet, kom je heel misschien in aanmerking om uit je huis te mogen. Maar het doel is de mensen daar zo lang mogelijk te laten wonen, in hun eigen vertrouwde omgeving. Dat laatste klinkt als een cadans, heb je vaker gehoord.

En als je valt, moet je wel goed vallen, op de goede manier, zodat je het nog na kan vertellen, maar of je in aanmerking komt, daar bestaan regelingen voor, want we kunnen natuurlijk niet allemaal ons huis uit en in een tehuis, omdat we de meeste zorginstellingen hebben afgebroken of een andere bestemming hebben gegeven. Eerst moet je nog een keer vallen en kom je in uitgebreide en maandenlange wondzorgtrajecten terecht, met dito antibioticakuren, en mag je nog een keer vallen, en nog eens en weer, en dan krijg je een indicatie, misschien, maar nog niet de echte, en kom je op een lijst, of toch niet en dan misschien weer wel, wordt het een vier of wordt het een zes, nee, nog niet de zes, want nee, wij geven die niet af, dat moeten zij doen, de instantie, de instantie die de indicaties afgeeft. Wij doen dat niet. Maar ze kan dit nog zelf en dat nog zelf en zelf nog de maaltijd in de magnetron zetten, en er weer uit halen na zeven minuten op zevenhonderd watt. En die eenzaamheid, och die eenzaamheid, lossen wij ook voor je op, daar hebben wij mensen voor, die als beroep hebben om bij je langs te komen, daar worden ze voor betaald. Of je hebt nog de dominee, de wijkdominee, die zo heel dichtbij woont, in de wijk, het woord zegt het eigenlijk al, maar tegelijkertijd ook zo ver weg. Want hij heeft zich goed verstopt, diep in zijn huis, aan het einde van de straat. Ach, dominees. Ja, je kan wel honderd jaar worden in je eigen huis. Met al die hulp.

Maar het is gelukt. Eerst vader, toen moeder. Ze zitten niet meer op hun oude plek. Waardoor het huis, ons ouderlijk huis, onbewoond raakte. Het stond een tijdje leeg, nog wel met alle meubels erin maar zonder mensen. Je rook dat er iemand gewoond had – geur is de laatste getuige –, maar verder was het zielloos. Zoals je dat noemt. Je kon erheen, je kon er koffiezetten, maar er zat niemand aan tafel om mee te praten terwijl je je koffie opdronk. Je kon de deur naar de plaats openzetten, in het zonnetje gaan zitten en de planten en struiken een beetje kortwieken en nog wat water geven. Je verbazen over die hele grote struik die alweer aan het bloeien was. Je kon een praatje maken met de buren. 'Hoe gaat het met je moeder?' 'Hoe is het eigenlijk met je vader? 't Zelfde?' 'Doe je ze de groeten?' Een praatje waarbij iedereen wist: terug komen ze niet. Je keek nog eens naar dat iconische uitzicht aan de voorkant, met die kerk bij zee. Waarvan je moeder nog wist te vertellen dat in haar jeugd de banken nieuw waren geweest. Hagelnieuw. Dat interieur waarvan wij dachten dat het uit de middeleeuwen kwam. Zo zag het eruit, met al die ornamenten, maar zo oud was dat dus helemaal niet. Knap gedaan.

Het bed dat in de woonkamer gestaan had, ging weg. Een kastje ging mee. Een tafeltje met een blad van zes tegels, twee maal drie. Oud-Hollandse tegels. Er kwam een tafel van zolder voor in het tehuis. Het paste er beter. Het perzisch kleed van de tafel in de woonkamer ging mee om erop te leggen. Er ging een fauteuil mee. De televisie. Schilderijtjes, foto's. De stoel met leuningen die achter de tafel in de woonkamer gestaan had, waarin ze altijd zat, ging gelijk al mee. Zo zonder stoel met leuningen en perzisch kleed, was de tafel kaal.

In oktober hadden we er het gesprek met de makelaar. Er stonden nog drie stoelen om de tafel. Nu ging het gebeuren. Een geschiedenis van vijftig jaar. Straks is het allemaal voorbij, wonen er andere mensen.